ابوبکر محمدرازی فرزند زکریا (معروف به جالینوس‬عرب) در شعبان 285ه.ق(244خورشیدی) در مهد علم و دانش (ری) ولادت یافت. کنجکاوی و میل به دانستن، گرایش رازی به کیمیا برای تحقق رویاها و بلندپروازیهایش او را به سوی حقیقتی جهت داد که علم شیمی نام گرفت. چنین مشهور است که درجوانی عود می‬نواخته وگاهی شعر می‬سروده بعدها به کار زرگری مشغول شد و پس از آن به کیمیاگری روی آورد و در سنین بالا علم طب را آموخت. رازی حدوداً 40ساله بود که برای درمان التهاب چشمانش که ناشی از کار با مواد شیمیایی و بخارات آنها بود نزد طبیب رفت و در همانجا بود که وقتی با 500 دینار هزینه‬ ی تحمیل شده مواجه شد تصمیم به مطالعه‬ ی‬ طب گرفت. رازی برای رسیدن به کیمیای طب ابتدا پیش نیازهایی را در ری فراگرفت از جمله ریاضیات، اختر شناسی، مقدمات فلسفه وادب. از آنجا که روحیه‬ ی کمال طلبانه‬ ی ایده‬ آل گرایانه‬ ی ایرانیان در رازی نیز وجود داشت برای تحصیل علم رهسپار بغداد شد تا در بهترین دانشگاه پزشکی زمان خود که به دست ایرانیان ساخته شده بود و اداره می‬شد طب بیاموزد و در همان بغداد به کمال طب دست یافت و از این رو به ریاست بیمارستان معتضدی بغداد منتسب شد. سپس به زادگاه خود بازگشت وکار طبابت را درکنار تربیت دانشجو، تألیف کتاب و اداره ‬ی بیمارستان ری دنبال کرد و با دلسوزی و ملاطفت نسبت به فقرا وبینوایان برخلاف پزشکان هم عصرش که وقت خود را صرف درمان امرا وپادشاهان می‬نمودند، تلاش می‬کرد تا به درمان مردم عادی بپردازد. رازی را می توان بنیانگذار شیمی نوین دانست چرا که وی از نخستین افرادی است که مواد را در دو گروه فلز و شبه‬ فلز تقسیم ‬بندی‬ کرد. رازی همچنین در سیستماتیک نیز صاحب نظر بوده است و اجسام را در 3 دسته‌ی جمادی، نباتی و حیوانی تقسیم بندی کرده است. علاوه بر کشف الکل و جوهر گوگرد توانست از ترکیب مس با سرکه، زنگار ( استات مس) تهیه کند و از آن به عنوان ماده‌ی ضدعفونی کننده استفاده کند. از دستاوردهای وی روشی است که برای تهیه‌ی اسید کلریدریک و اسیدهای دیگر به کار می‌برد و در آن از اثر دادن باز بر نمک آن اسید استفاده می‌کرد. تهیه‌ی اسید سیتریک  از  نارنج  و  آرسنیک  از  زرنیخ  و  کاربرد آن  به  عنوان مرگ موش از دستاوردهای دیگر رازی است. اگرچه رازی در درمان بیمارهایش، درمان دارویی را به عنوان آخرین ابزار درمانی به کار می‌برد و تلاش می‌کرد تا با رژیم درمانی بیمار را نجات دهد و در این زمینه نیز خود می‌گوید: "که هرگاه طبیبی موفق شد بیمارش را با غذا درمان کند به کمال پزشکی رسیده"، اما وی نخستین‬ پزشکی است که به تهیه‌ی داروهای آلکالوئیدی می‌پردازد و بعد از آزمایش آنها روی نمونه‌های غیر انسانی از این داروها نیز به موقع و به جا در درمان‬ بیمارانش بهره می‌گیرد. رازی ‬به دنبال مطالعاتش بر روی آبله مرغان توانست برای نخستین بار ایمنی اکتسابی را تعریف و توصیف کند. در مورد این بیماری به این نتیجه رسید که: "زمانی که فردی به این بیماری مبتلا می‌شود می‌تواند آن را به فردی دیگر منتقل کند و اگر از آن نجات یابد بار دیگر به آن مبتلا نخواهد شد." در آموزش پزشکی رازی با روی آوردن به تشریح جانورانی نظیر میمون و خرگوش شیوه‌ای نوین را بنا نهاد. از دیگر ابداعات جالب توجه رازی در پزشکی استفاده از پنبه است. وی برای جلوگیری از ایجاد زخم  در بیماران مبتلا به آبله از آن استفاده کرد و آن را برای مراقبت از چشم‌ ، گلو ، پلک، گوش و بینی توصیه کرده است. در زمینه‌ی اداره و مدیریت بیمارستان یکی از نوآوری‌های وی تاسیس بخش بیماران روانی در بیمارستان معتضدی بغداد بوده است. رازی از اولین افرادی است که بر نقش تغذیه در سلامتی و درمان تأکید بسیار دارد. رازی کتابی درباره تغذیه دارد به نام «منافع‌الاغذیه و مضارها» که یک دوره کامل بهداشت غذایی است و در آن از خواص گندم و سایر ‌حبوبات و خواص و ضررهای انواع آب‌ها و شراب‌ها و مشروبات غیرالکلی و گوشت‌های تازه و خشک و ماهی‌ها و... سخن گفته‌ است و فصلی در باب علل و جهات اشتها و هضم غذا و ورزش و غذاهای گوارا و پرهیزهای غذایی و مسمومیت‌ها دارد. گرچه رازی به عنوان پزشک مشهور است اما بعضی از مورخان او را به نام جراح می‌شناسند. از مطالعهٔ آثار وی چنین برمی‌آید که در جراحی صاحب‌ نظر بوده ‌است. وی درباره «سنگ کلیه‌ها و مثانه» کتابی نگاشته و در آن تاکید کرده‌ است در صورتی که درمان سنگ مثانه با راه‌های طبی مقدور نباشد، باید به عمل جراحی پرداخت و در این کتاب از اسبابی که با آن عمل سنگ مثانه را انجام می‌داده،  نام می‌برد. رازی اولین طبیبی است که در عالم طب  از  سل‬مفصلی  انگشتان  ‬صحبت  ‬کرده   ‌است . در  شکسته ‌بندی ودررفتگی‌ها قدم‌هایی برداشته و آثاری از خود به‬جا گذاشته‌ است. کشف‌های بسیار به رازی نسبت داده می‌شود از جمله:  
•    رازی کاشف الکل است.
•    از تأثیر محیط قلیایی بر کانه پیلیت، اسید سولفوریک فراهم کرد و با داشتن اسید سولفوریک بدست آوردن دیگر اسیدها آسان بود.
•    از تأثیر آب‌ آهک بر نوشادور (کلرید آمونیوم)، اسید کلریدریک بدست آورد.
•    با اثر دادن سرکه با مس، استات مس یا زنگار تهیه کرد که با آن زخمها را شستشو می‬داد.
•    از سوزاندن زرنیخ، اکسید آرسنیک یا مرگ موش فراهم کرد.
•    برای نخستین بار از نارنج اسید سیتریک تهیه کرد. 

درمورد‬ آثار رازی در لغت‌نامهٔ دهخدا آمده‌است: « ابن‌الندیم در کتاب « الفهرست » خود تعداد آثار رازی را یک‌صد و شصت و هفت و ابوریحان بیرونی‌ در کتاب « فهرست کتب رازی » یک‌صد و هشتاد و چهار دانسته‌اند. «کتاب‌های رازی برحسب فهرست بیرونی بدین ترتیب تقسیم موضوعی می‌شود: ۵۶ کتاب در طب، ۳۳ کتاب در طبیعیات، ۷ کتاب در منطق، ۱۰ کتاب در ریاضیات و نجوم، ۷ کتاب در تفسیر و تلخیص و اختصار کتب فلسفی یا طبی دیگران، ۱۷ کتاب در علوم فلسفی و تخمینی، ۶ کتاب‬ در مافوق الطبیعه، ۱۴ کتاب در الهیات، ۲۲ کتاب در کیمیا، ۲ کتاب در کفریات، ۱۰ کتاب در فنون مختلف که جمعاً بالغ بر یک‌صد و هشتاد و چهار جلد می‌شود و ابن اصیبعه در عیون الانباء فی طبقات الاطباء دویست ‬و ‬سی ‬و هشت کتاب از برای رازی بر می‌شمارد. مهم‌ترین سند تاریخی دربارهٔ تولد و مرگ رازی کتاب «فهرست کتب رازی» نوشتهٔ ابوریحان بیرونی است.  در گذشت‌ او در پنجم شعبان ۳۱۳ ه.ق. ثبت شده ‌است. ضمناً در این رساله ابوریحان علاوه بر آن که صریحاً تاریخ تولد و وفات رازی را متذکر شده، مدت عمر او را به سال قمری شصت‬ودو سال و پنج روز و به شمسی شصت سال و دو ماه و یک روز بطور دقیق آورده ‌است.