پیری وارسته و درویشی فروتن که دل به حقیقت بسته و صفای عشق به معبود را با خلوت دل در هم آمیخته و گوشه‬ی عزت برگزیده و از های و هوی این جهان فانی دل فرو شسته. بابا طاهر از شاعران اواسط قرن 5 هجری و معاصران طغرل بیگ سلجوقی بوده است امروزه آگاهی زیادی از زندگی او در دست نیست. فقط در بعضی از کتب صوفیه، ذکری از مقام معنوی و مسلک و ریاضت و درویشی، تقوی و استغنای او آمده است. چنانکه خود میگوید:


نامش طاهر و باطنش طاهرتر و منزه تر از نامش شهرتش به "بابا" به خاطر سیر کامل او در طریقت زهد عشق به حقیقت و شیدایی او بوده است و در جای دیگر گفته ‬اند: کلمه‬ ی بابا در اول اسم عنوان طریقتی او است و در زبان فارسی به معنای پدر ریش سفید و بزرگ، بابا را پیران کامل اطلاق میکردند که به منزله‬ ی پدر باشند و بعضی دیگر گویند: بابا از عناوین ممتاز سلسله‬ ی بکتاشیه بوده است. کلمه‬ ی عریان نیز که به او نسبت داده ‬اند به علت بی‬توجهی به علایق دنیوی و لخت و عور زیستن وی می‬باشد. او مسلک درویشی و از خود فانی بودن و بی‬توجهی به علایق دنیوی را در زندگی همواره مراعات می‬کرد. آن چنان که در خور سالکان حقیقی است دل در گرو دوست بسته و بابا را از جنبه‬ ی خودبینی و خویش‬گرایی دور ساخته و موجب شده که او هیچگاه در صدد تظاهر و خودستایی بر‬نیاید و در واقع باید تصور نمود این عارف ربانی ما فوق تصورات مادی و قیل و قال‬های عادی سیر می‬کرده و افکار او در فرا سوی این زمین بوده و در کران‬ها جولان می‬داده تا آن جا که به مردم روزگارش بدان اشاره می‬کردند یا شعار میدادند وی بدان عمل می‬نمود و آن کسوتی را که سایرین برای پوشش آن به تن میکردند او از تن دریده و خود را از آنان عریان ساخته و بدین جهت هم لقب عریان گرفته. بابا هرگز به خود توجه نداشت و به توجه دیگران هم نسبت به خویش بی‬اعتنا بوده. کلمات قصار و شیوای او با معانی بلند و دل انگیز آن چنان است‬ که در تار و پود جان هر شنونده‬ ای رسوخ می‬کند. بابا با همه‬ ی مقامات والا و کمالات انسانی در تمام عمر گمنام و گوشه ‬گیر زیسته و همین عزلت گزینی او هم یکی از عواملی است که موجب شده تا نام و نشانی از این بزرگ شوریده باقی نمانده باشد اما نام و نشان او را می‬توان در همه جا یافت و این بخاطر اندیشه‬ ی والای اوست که در لابه لای اشعارش منعکس شده و مشهود است. بابا دل در گرو حق داشته تا آن جا که حتی نا ملایمات روزگار را به راحتی تحمل نموده از جمله این حوادث غمناک مرگ فرزندش فریدون بوده.

طاهر سال‬های بسیاری از عمر خود را به سیر و سیاحت گذرانید و مسافرتی به اصفهان و شیراز نیز داشته. مهمترین ذکری که برای اولین بار از بابا شده از این قرار است: راوندی گوید: شنیدم که چون سلطان طغرل بیگ به همدان آمد، از اولیاء سه پیر بودند بابا طاهر، بابا جعفر، یحخ، حمشاد کوهی است بر همدان که آن را خضر خوانند و این سه بر آن جا ایستاده بودند. نظر سلطان بر ایشان آمد پیاده شد و با وزیر خود ابونصر کندری، نزدشان رفت و دستهایشان را بوسید. بابا طاهر، عارفی شیفته بود. سلطان را گفت: ای ترک با خلق خدا چه خواهی کرد؟ سلطان گفت که آن چه تو فرمایی. گفت: آن کن که خدای تعالی می فرماید که «اِنَ الله یامرٌ بالعَدلٌ و الإحسان» سلطان بگریست و گفت: چنین کنم. بابا دستش را گرفت و گفت: از من پذیرفتی؟ گفت: آری. بابا سر ابریقی شکسته که سال‬ها از آن وضو کرده بود در انگشت داشت سلطان کرد و گفت: مملکت در عالم چنین در دست تو کردم بر عدل باش. نقل کرده‬ اند که سلطان طغرل سال‬ها آن سر ابریق را در میان تعویذهای خویش داشت و چون جنگی پیش می‬آمد، آن را در انگشت می‬کردی و اعتقادی پاک وصاف به آن داشت. مقبره‬ ی باباطاهردر انتهای شهر همدان سمت مغرب در سرزمین بلندی نزدیک بقعه‬ ی امامزاده حارث بن علی واقع است و مرقدش طوافگاه اهل دل است.

مقبره بابا طاهر
بناي مقبره باباطاهر در ادوار گذشته چندين با بازسازي شده است. در قرن ششم هجري برجي آجري و هشت ضلعي بوده است، در دوران حكومت رضا خان پهلوي نيز بناي آجري ديگري بجاي آن ساخته شده بود. درجريان اين بازسازي، لوح كاشي فيروزه‬ اي رنگي مربوط به قرن هفتم هجري به دست آمد، كه داراي كتيبه‬اي به خط كوفي برجسته و آياتي از قرآن مجيد است و هم اكنون در موزه ايران باستان نگهداري مي‬شود. احداث بناي جديد در سال 1344 شمسي با همت انجمن آثار ملي و شهرداري وقت همدان و توسط مهندس محسن فروغي انجام شده است. در اطراف بناي جديد فضاي سبز وسيعي احداث شده، كه زيبائي آنرا دو چندان كرده است. برخي از بزرگان و اديباني كه در جوار مزار باباطاهر آرميده‬اند عبارتند از: محمد ابن عبدالعزيز از ادباي قرن سوم هجري، ابولفتح اسعداز فقهاي قرن ششم، حاجي ميرزا عل نقي كوثر از دانشمندان قرن سيزدهم و مفتون همدان از شعراي قرن چهاردهم (متولد 1268 در همدان، متوفي به سال 1330 و صاحب ديوان شعر و انسان كامل) اين بناي تاريخي طي شماره 1780 مورخه 21/2/1376 به ثبت آثار تاريخي و ملي ايران رسيده است.